Lokale verkiezingen in het VK

De lokale verkiezingen gaven grotendeels wat voorspeld werd. Grote winst voor Reform UK en de groenen, zwaar verlies voor de ‘traditionele’ partijen behalve de Liberaal-Democraten maar mijn interesse ging toch eerder naar iets anders.

Reform is de grote slokkop met ongeveer 1500 gemeenteraadszetels winst. De groenen een kleine 400. Reform neemt 14 meerderheden, de groenen 4.

Nu goed, één ding is zeker te onthouden: gemeenteraden worden maar deels vernieuwd. Het maakt dat een grote winst niet altijd tot besturen leidt. Neem nu Burnley. Zeker gekend. In wat ooit de rode muur van Labour was maar waar zo’n 25 jaar terug de ondertussen vergane BNP de nationale pers haalde. Nu: 15 zetels te begeven, 11 winst voor Reform en 1 behouden. En nog opvallender: Labour wordt en masse geslacht. De partij verdwijnt soms gewoon uit de raden.

Nog zo’n stadje: Stoke-on-Trent. Reform had er niks en haalt meteen de absolute meerderheid in het district waar diezelfde BNP bij tussentijdse verkiezingen enkele jaren na Burnley sterk uit de hoek kwam. En even klassiek: de Londense East-End.

Kortom: wat er eigenlijk al zo’n 25 jaar zat aan te komen is nu in een nieuwe fase gekomen.

Maar zoals gezegd: de regionale verkiezingen interesseerden mij meer. De druk op het VK neemt toe. In Noord-Ierland is er een katholieke meerderheid waar Sinn Féin de plak zwaait. In de Republiek is die partij ook sterk en zijn er nog andere partijen op rechts die de kop van de teddybeer terug willen. Maar daar waren er geen verkiezingen.

In Schotland dan maar. Ondanks aardig wat geknoei ging de SNP voor een absolute meerderheid in de rechtstreekse mandaten om een nieuw referendum te kunnen afdwingen. Ze kregen ook de expliciete steun van de groenen die vaak geen kandidaten indienden om te beletten dat de stemmen verdeeld gingen worden en bijvoorbeeld Reform met de zetel ging lopen. Die haalden dan wel zetels via de proportioneel verdeelde zetels.

Het geeft dus een verdeeld beeld. De SNP verliest 6 zetels maar kan via de groenen aan een meerderheid raken. Alleen: de inzet was een absolute meerderheid via de directe mandaten om een nieuw referendum af te dwingen. De situatie in Westminster is op dit moment zo verwarrend dat de geesten rijpen in Schotland. En zelfs in Wales.

Maar de SNP staat voor een belangrijke taak en dat is terug geloofwaardig worden. Het stemmenverlies dat er overduidelijk is komt niet zomaar. Het zal geen toeval zijn dat ex-Schotse eerste-minister Sturgeon haar zetel – ze kwam zelf niet meer op – verloren gaat en naar de groenen gaat. Het lijkt dan ook duidelijk dat de Schotten eerder een antwoord op hun problemen willen in plaats van de woke-agenda.

Wales dan. Met Plaid. Net als Schotland is Wales hartland voor Labour maar die kunnen nu niet meet met twee tafels kaarten. Wat een afgang. En het ging dus tussen Plaid en Reform. Anders dan in Schotland waar de opkomst met 10% zakte steeg die met 5% in Wales.

Verklaart dat waarom Plaid met afstand de grootste werd? 35% tegen 29%. Het systeem met enkel lijststemmen werd dan ook verdeeld in kiesomschrijvingen waar de zetels werden verdeeld.

Maar het zal in Wales een ongezien parlement opleveren.

Vraag blijft in welke mate de regionalisten er gaan in slagen om hun agenda in Westminster te brengen. De aanwezigheid van SNP kalft al een tijdje af, Plaid moest het hebben van hun zetels in het noorden van Wales en Sinn Féin stuurt al decennia principieel niemand naar het parlement. Misschien toch eens tijd om dat te veranderen?

Regionalisme – hertekenen de kaarten van het Verenigd Koninkrijk en Frankrijk?

Op 7 mei zijn er een trits verkiezingen in het Verenigd Koninkrijk. Dat ‘Verenigd’ dreigt nog een stukje meer onder druk te komen.

Het ziet er naar uit dat de grote partijen uit het verleden, de Conservatieven en Labour, voor een zwarte donderdag komen te staan. Verkiezingen zijn daar op donderdag. Winnaars zouden zowel op links als op rechts zitten.

Links is de groene partij. Lang een marginaal verschijnsel maar nu vluchtheuvel voor de progressieve kiezers die vinden dat Labour – los van alle problemen bij de club van Starmer – te veel naar rechts is opgeschoven. Bij de tussentijdse verkiezingen in Denton – hartland van Labour – gingen die aan de haal met de lokale parlementszetel door stemmen uit het welvarende deel van de omschrijving.

De partij die ook kans had op zetel met de stemmen van het blue collar-deel van de omschrijving – Reform UK – haalde het niet. Klassiek is de motivatie in dat deel van het kiespubliek lager om te gaan stemmen. Alleen: Reform UK heeft te maken met een afsplitsingen. Er circuleert al een versie van de legendarische scène uit Monthy Python’s ‘Life of Brian’ in het circus waar alle ‘splitters’ over de hekel worden gehaald. En laat  nu net Elon Musk één van die splitsingen openlijk steunen. Net als het twitter-fenomeen Amelia.

Soit, maar op 7 mei zijn er regionale verkiezingen. En  het ziet er naar uit dat Reform UK sterke vooruitgang zal maken in Schotland en Wales. De verkiezingen daar zijn deels met directe verkiezingen en deels met een verdeling naar percentage.

In Schotland krijgt de SNP de rekening voor de voorbije jaren. Ondanks dat er een groeiende steun is voor een nieuw onafhankelijkheidsreferendum kalft de SNP af. Een deel van de stemmen lijkt naar de groenen te gaan die een maffe woke-partij zijn maar wel de onafhankelijkheid steunt en mee bestuurt. Maar het is wel duidelijk dat de opkomst van Reform UK de polarisatie verder zal doen oplopen.

In Wales is het uitkijken naar Plaid, de partij van Wales. Ook een partij op links. Maar wordt die de grootste in een regio die sterk verdeeld is tussen het traditionele noorden en  het sterk verengelste deel in het zuiden? En er zijn tekenen dat de aanhang om naar een onafhankelijkheidsreferendum groeit maar nog ver staat van de Schotse percentages. Maar ook hier weer: Reform UK zal sterk scoren. En met een zwak bestuur in Londen kan dat de dynamiek verder opvoeren.

Frankrijk dan.

De regio’s. Een niveau waar steeds meer macht naar toe gaat. Alleen zijn het die regio’s zelf die in vraag gesteld worden.

Er zijn er 18: 5 overzeese gebieden, Corsica en de 12 op het Franse vasteland.

Alleen willen de 2 departementen die de Elzas vormen geen deel meer uitmaken van de regio Grand-Est wegens geen binding met de andere departementen. Op 8 april werd een voorstel gestemd in het parlement om de Europees erkende regio een eigen regio te laten vormen.  Met een zeer grote verdeeldheid dat wel. Het moet nu naar de Senaat waar de kans minder is.

Een volgend gegeven is dat in Bretagne de eis om het vijfde Bretoense departement – Loire-Atlantique (44)- terug te krijgen. Het departement met de historische hoofdstad Nantes werd ten tijd van het Vichy-regime losgemaakt uit schrik voor de Bretoense separatisten van toen. En hoewel er veel beslissingen van tijdens de bezetting werden teruggedraaid (denk maar aan de fusies in steden als Gent … om ze 30 jaar later terug door te voeren) is dit nooit teruggedraaid.

En geweten dat er vandaag de stilzwijgende voettocht van de Peene is – die de slag herdenkt waardoor Frans-Vlaanderen definitief Frans werd – en het departement Nord zich ook niet al te goed voelt in de regio ‘Hauts de France’ zal wat er elders in Frankrijk gebeurt ongetwijfeld besproken worden.

Métropolia et Périphéria

Het was tijdens een etentje dat een vriendin die ik geen jaren had gezien het verhaal vertelde over een plaats in het zuiden van Frankrijk -  denk ik toch – waar ze als kind naar toe trokken toen er nog geen massatoerisme was. Er was een berg die voor de lokalen een grote betekenis had in het sociale leven. Jaren later is diezelfde berg niet meer toegankelijk om ecologische redenen en verdubbelen de prijzen van de voeding in het toeristisch seizoen. Terwijl zij weinig of niks aan het toerisme hebben.

Het was waar ik even aan dacht toen ik ‘Métropolia et Périphéria’ van Christophe Guilluy zat te lezen. Dat haalde ik al aan in de bespreking van het nieuwe Tekos-nummer waar een interview uit ‘Eléments’ was vertaald.

Ik ben nu grotendeels door het boek dat door een echte Fransman is geschreven. Het is in een nogal wollig Frans. In tegenstelling tot zijn eerdere boeken gebruikt hij hier geen cijfers. Dat zegt hij ook duidelijk. Wat hij wel gebruikt zijn beelden in een fictieverhaal. De tegenstelling tussen ‘Métropolia’ – of de grote stad – en Périphéria – of wat er eigenlijk buiten ligt.

Beelden zijn gemakkelijker begrijpelijk dan cijfers. En wie de geschiedenis en de recente evolutie in Frankijk wat volgt haakt er gemakkelijk dingen aan vast. Het boek valt uiteen in drie delen: een eerste deel met die geschiedenis gevolg door 2 delen met toneelvoorstellingen.

Pourtant que la montagne est belle

Métropolia is dus de grote stad waar de overheid regeert op verschillende manieren. Niet in het minst door een bureaucratie en de media enerzijds en de repressieve macht van de politie. Produceren doen ze niet maar importeren des te meer om het consumentisme aan te wakkeren. En als er al productie is komt die uit de wijken opgericht rond de stad met werknemers van Périphéria of van nog verder.

Er is vooral een dédain tegenover de inwoners van Périphéria waar die steden afstand van nemen door zichzelf te zien als bakens van moderniteit vanuit een elitair progressisme. De tradities en culturen van er buiten zijn enkel goed voor het amusement, zoals een menselijk zoo waar onder meer inwoners uit het departement Nord hun tradities mochten opvoeren voor de stedelingen.

In Péripheria – of een mooi eiland zoals een reeks hoofdstukken in het boek beschrijft – leven de mensen hun leven en maken zich niet druk over de grootsprekerij van de steden. Tot die stedelingen naar die gebieden trekken en er hun verhalen ingang willen laten krijgen.  

Son ar Christr

Ik kan het boek natuurlijk tot in detail gaan bespreken maar wat is het verhaal?

Vooreerst rekent de auteur eigenlijk af met de Franse Revolutie. De universele boodschap die als grote waarheid werd opgelegd aan een Frankrijk dat daar niet op zat te wachten. Het gaf de ‘colonnes infernales’ waar honderdduizenden doden zijn gevallen in de Vendée en Bretagne. Maar ook in de Franse kolonies die volgden. En waar die ideologie toen met de sabel en het kanon werden verkondigd is er nu een ideologie die via de media wordt verkondigd.

In 2027 is het voorbij voor Macron. Wie bracht Macron aan de macht? Vooral de grote steden en de levende elite in de centra. Wie vooral niet zit te wachten op grote veranderingen om de regio’s buiten de steden er bovenop te helpen.

En het beeld van een lichtend voorbeeld? Wat hebben we gezien in Gent na de gemeenteraadsverkiezingen? Alleen blijkt nu dat dit ook geld kost. Veel geld. Wie van buiten de stad het nog aandurft om met zijn wagen naar het centrum te rijden ziet de rekening snel oplopen.

Maar ook met de bureaucratie. Wat brengt de bureaucratie op? Een stroom aan regeltjes waar de inwoners van Périphéria geen weg mee weten. Of die hun vrijheid verder beknot.

 

11 mei 2003

Als een vervolg op de acties rond de mestactieplannen verzamelden op 11 mei 2003 zo’n 20.000 landbouwers, jagers, vissers en sympathisanten (ik was er toen in een groep van het Vlaams Blok) tegen het beleid van Vera Dua.  Tot dan toe de meest duidelijke reactie tegen een reeks maatregelen.

Maatregelen zoals het mestactieplan maar ook de ruimtelijke structuurplannen en hele reeksen maatregelen vanuit de EU. De druk op het platteland bleef aanhouden. Vooral ‘experten’ – een moderne plaag – gingen beknibbelen aan de vrijheden op het platteland. De reeks daarvan is al iets op zich.

In Frankrijk was de strijd veel heviger. De aanloop naar het referendum voor het verdrag van Maastricht in 1992 bijvoorbeeld. Toen nipt gehaald ondanks het verzet van José Bové. Er kwam zelfs een partij van het platteland: Chasse, Pêche, Nature et Tradition. Vooral dat laatste hoeft niet te verbazen. Wie dat stedelijk progressisme in actie wil zien… enkele jaren terug haalde een incident het nationale nieuws toen een winkel werd beklad met ‘moordenaar’. Het ging om een kaaswinkel. Dat ging zelfs de brave goegemeente te ver. Maar op dit moment probeert de extreem-linkse partij LFI  de ‘Canon de France’ probeert te verbieden. Die avond met charcuterie, kaas en al wat er geproduceerd wordt is voor die partij een festiviteit van neo-nazi’s. Voor sommigen kan je beter geen kaas eten blijkbaar.

 

Gele hesjes

Maar het verhaal gaat verder. Zo trekken de groene jongens in Frankrijk graag de velden in. Niet om te produceren maar wel om te protesteren tegen projecten die bijvoorbeeld de watervoorzieningen voor de landbouw moeten garanderen. En dat gaat bij wijlen met aardig wat geweld bij.

En geweld hebben we ook gezien bij de ‘gele hesjes’. De gele hesjes waren een nieuwe stap. Nu gingen de wijken rond de steden ook mee. Het probleem is de afbouw van de voorzieningen in Périphéria en de onbereikbaarheid van wat nodig is. Werk bijvoorbeeld. Winkels. En dus kalven regio’s waar de industrie al jaren vertrokken is nog verder af.

Het vertaalt zich op veel vlakken.

En het vertaalde zich in Frankrijk veel scherper dan bij ons.

 

Le défi Métropolia

Het verhaal sijpelt ook door in de politiek. Ik had het al over het boek van Marion Maréchal. Maar het ongenoegen over het grote verhaal dat vanuit Parijs wordt rond gestuurd botst ook op de werkelijkheid ter plaatse. De grote woorden van experten botsen op wat de bevolking voelt en dat vertaalt zich steeds scherper.

Nu, is het boek een aanrader?

Ja, als het er om gaat – met wat achtergrondkennis – een schets te geven van het Frankrijk van vroeger en nu.

Nee als het gaat om argumenten. Maar daarvoor zijn de andere boeken met meer cijferwerk. Zoals aangegeven in het begin trouwens.

Nee als het er om gaat om naar een oplossing te gaan. Hoe mooi de beelden ook zijn. Al zie ik natuurlijk mooie beelden terug uit mijn kindertijd – toen kinderen nog kinderen mochten zijn – van te spelen op straat. En ik was wel wat te jong maar ik ken de verhalen van buren die op straat samen kwamen en de lokale slager – hij is al lang overleden – na de nodige jenever het gedicht over ‘De Scheet’ tot grote hilariteit bracht. Het is vandaag ondenkbaar om er ook maar 2 minuten te zitten. Het is nostalgie. De tijd dat Périphéria een tijd had die veranderde met de seizoenen maar ook niet veel verder dan dat is al een tijdje weg.

Maar het beeld van het dorp – ik weet nog hoe het was – mag niet alleen een vergeelde foto zijn. Het blijft ons DNA. En een DNA zomaar vervangen door de zoveelste modegril?

Het platteland

 

In afwachting van enkele boeken die (hopelijk) in de loop van de maand verschijnen kreeg ik deze week het 201^ste nummer van Tekos in handen. Het blad van nieuw-rechts in Vlaanderen.

Voor wie er niet mee vertrouwd is:  nieuw-rechts heeft niks te maken met alt-right in de VS maar is de metapolitieke reactie van rechts op mei ’68. Dezer dagen wordt dat helaas door elkaar gehaald. Tekos – of vroeger Teksten, Kommentaren en Studies – bouwde vooral in de jaren ’90 een sterke inhoudelijke reputatie op. Of het toeval is of niet – ik heb zo mijn idee – was dat het enige tijdschrift dat in de Universiteitsstraat 8 (toen de bibliotheek van de faculteit Politieke & Sociale Wetenschappen) achter de deur naar het bureau van Carl Devos zat. De andere waren te lezen in de leeszaal zelf. Devos was toen begonnen aan zijn carrière als prof en dat samen met Hendrik Vos. Die laatste beleefde het hoogtepunt van zijn academische carrière in ‘Komen Eten’ op 4.

In Frankrijk trekt er wel meer 
scheef dan deze kerktoren 
(Fontaine-lez-Boulans

Dit nummer viel me in het bijzonder op omwille van een kloof die zich de voorbije 15 jaar meer en meer laat zien: de breuk in de samenleving tussen de stad en het platteland. Een kloof die hier ook bestaat maar in Frankrijk veel sterk bestaat. Ik heb de anecdote gezien in het boek van Marion Maréchal waar op een gelijkaardige periode het aantal landbouwers halveerde maar het aantal ambtenaren op het departement verdubbelde. Een bureaucratie die steeds vaker zelf stuurt waarbij de democratie gewoon een proces tussen door wordt. Dat staat ook verder in een interview met Luc Pauwels over de geschiedenis van Tekos.

De kern van de discussie is een interview met Christophe Guilly die Frankrijk indeelt in Métropolia ( de steden die alles naar zich toe trekken maar daarmee ook een deel van de bevolking verjaagt) en Périphéria (vooral het landelijke Frankrijk). Dat laatste gebied verliest steeds meer functionaliteiten en loopt eigenlijk leeg. Of wordt opgekocht als tweede verblijf voor de rijkeren van Métropolia. Métropolia… waarom moet ik aan Anne Clark denken eigenlijk?

Maar goed, de steden worden dus eilanden waar een rijkere elite het beleid stuurt en zich politiek afschermt van het gebied er rond. Bij de gele hesjes – in het begin zeker – was dat met de oproerdiensten van de CRS.

En wat ook een gegeven is: er is weinig of geen aandacht voor dat gebied. Om maar te zeggen: het kwam in ‘De Tijd’ omdat een journalist er een buitenverblijf heeft. En daar komen verrassingen uit voort. De verkiezing van Trump in 2016 bijvoorbeeld. Of Brexit in datzelfde jaar. De vraag is ook wat de presidentsverkiezingen in Frankrijk in 2027 zullen geven. Maar hoe dan ook: bekijk de electorale kaarten hier, in Nederland, Duitsland,… en hetzelfde fenomeen doet zich voor. De steden vormen steeds meer een gescheiden gebied op de kaart.

Guilluy schreef er een boek over – in het Frans – ‘Métropolia et Périphéria. Un voyage extraordinaire.

Maar er zijn nog 2 teksten die hierin kaderen.

Vooreerst een interview met Jan Crève over Doel. Het dorpje. Het kwam al even voor bij mijn bezoek in Lens. In tegenstelling tot veel polderdorpen rond Antwerpen is Doel overeind gebleven onder de druk van de Antwerpse haven en werkt nu aan een toekomst. Samen met een aantal charmante poldergehuchten er rond. Maar zoals gezegd: het blijft een uitzondering.

Daarnaast een stuk van Bruno De Cordier over het platteland als uitwijkzone in tijden van crisis. Het concrete verhaal is vooral de oorlog in Oekraïne. Maar ook hoe de volkstuintjes (of Datsja’s) in de laatste jaren van het communisme de bevolking moesten voorzien van vlees en groenten. En waarom moet ik denken aan het beeld van het dametje op de markt Saint-Renan die haar eitjes stond te verkopen op de markt?

Een opvallend stukje daar is dat naast het vertrekken naar de stad van veel plattelandsbewoners om een beter leven te vinden er in crisisperiodes een terugkeer is naar het platteland. Deels omwille van romantiek maar ook omwille van een afkeer van het ideaalbeeld van de samenleving.

Op de website van Tekos (https://www.tekos.be/) is veel meer terug te vinden.

Franse gemeenteraadsverkiezingen

 Ik heb bewust gewacht om de resultaten te bekijken tot de tweede ronde. 

Vooreerst omdat het overgrote deel van de gemeenten (vooral die) en steden het resultaat al geweten is na de eerste ronde. Dat komt vooral omdat er in heel wat omschrijvingen geen nationale partijen opkomen. Als er al verkiezingen zijn. Want vooral in de kleine gemeenten is het zoeken naar kandidaten en als die er al zijn willen die geen nationale bindingen.  

Ten tweede omdat de échte knikkers voor de partijen de grote gemeenten zijn. 

Neem nu Parijs: LR van Dati gingen een fusie aan om de socialisten uit het stadhuis te krijgen. Ze kregen nog eens de steun van Reconquête (die haalden in Parijs hun enige betekenisvolle resultaat in een grote stad) maar dat mocht niet baten. Vooral Dati - die wel nog burgemeester wordt in een arrondissement - een zware nederlaag. 

La France Insoumise koppelde zich niet aan de lijst. Die partij was ook een onderwerp op zich. Ze haalden dan wel Roubaix binnen maar zich koppelen aan de socialisten en de groenen leverde nauwelijks iets op. De groenen verloren Besançon maar hielden Lyon waar de centrum-rechtse kandidaat Aulas door het ijs ging. Maar of La France Insoumise in een grote coalitie zal komen? Het is af te wachten. Trouwens, op beide verkiezingszondagen uit beeld was Mélenchon. Iets te aangebrande uitspraken gedaan richting anti-semitisme? 

Maar zoals altijd bij gemeenteraadsverkiezingen wint iedereen wel ergens. En dat was ook bij 'extreem-rechts'...

Kijk, cordon sanitaire of republikeins front is synoniem. En her en der speelde dat zeker mee.Neem nu Lens. Mooi stadje - ik ben er geweest - en daar kwam de zittende burgemeester als enige tegen het RN uit. Die haalde nipt 50%. En dat volstaat als je door het electoraal systeem meteen de helft van de zetels krijgt. Het RN haalde 46% van de stemmen. Wat niet belet dat de partij in de streek een 10-tal burgemeesters weet te versieren.

Nog zo'n stadje waar ik het niet echt had verwacht was Montargis. OK, het is nipt en in een driestrijd.  Maar het Venetië van de Gâtinais krijgt een rechts-nationale burgemeester. Nipt, alleen slaagt het RN er in om de burgemeestersposten te behouden. Vaak met grote scores. Maar los daar van: het is een mooi stadje om eens een dag in rond te wandelen. 

(aanvulling 29/3: blijkt dat er in 2023 zware rellen en grote schade waren in het centrum van  het stadje na de dood van  Nahel Merzouk in Nanterre (bij Parijs). Een agent schoot hem dood toen hij weigerde te stoppen. Er liggen honderden kilometers tussen beide voorvallen. Maar het maakt wel dat Montargis sindsdien richting RN is gekanteld. )

 Orange had ik ook in het oog. Maar de perikelen rond de familie Bompard maken dat Bompard sr op 82 (!)- jarige leeftijd de sjerp mag overdragen aan het Rassemblement. Samen goed voor bijna 70% van de stemmen. Maar met een magere uitslag in Bollène er bij betekent dit het einde van de Bompard-generatie die 30 jaar lang bestuurde in de Oranje-stad. Qua inplanting is het wel een bijzonder duurzaam project geworden. 

En qua symboliek (zie ook mijn bespreking over het boek van Marion Marechal) is de sjerp in Carpentras. 

Maar dat belet niet dat er ook plaatsen zijn waar het anders uitdraaide: Nimes was bijvoorbeeld een objectief maar daar winnen de communisten (PCF in deze) het met 3%. Een centrum-rechtse lijst houdt het RN dus van de burgemeestersjerp. Het leverde aardig wat commentaar op in de immer warrige verkiezingszondagen op de Franse netten. In Toulon haalde de partij het ook net niet. 

Anders was het in Marseille waar de centrum-linkse lijst het haalde met bijna 15% voorsprong. Alleen geeft de stad wel een verdeeld beeld in de arrondissementen: 4 aaneengesloten arrondissementen krijgen een RN-burgemeester. Het maakt dat er 2 burgemeesters zijn.

En blijft natuurlijk Nice. Daar haalt Ciotti de sjerp overduidelijk binnen.  

Enfin, het RN gaat dus van 10 naar 71 gemeenten met 3.000 verkozenen. 

Nu rechtstreeks naar de presidentsverkiezingen waar het vooral uitkijken is naar de kandidaten. Macron al zeker niet. Het belooft nog een pittige discussie te worden want op dit moment staat de kandidaat van het RN - en de kans dat het Bardella is is nog steeds heel groot - mijlenver voor.  

 

 

 

 

Rheinland-Pfalz

 Aardig wat verkiezingsnieuws. Na Baden-Württemberg was het nu de beurt aan de deelstaat er net boven: Rheinland-Pfalz. Geen echt grote steden (Trier en Koblenz klinken toch anders dan Stuttgart). En niet zoals bij de onderburen een plotse opstoot van kiezers die naar de urne trokken. Niet vergeten dat in 2021 we nog in de Covid-periode zaten. 

Het maakt ook dat de peilingen niet zo slecht waren: winst voor het CDU, zwaar verlies voor de SPD, meer dan een verdubbeling voor AFD (die net onder de 20% blijven), de groenen die licht verliezen (8%) en de andere partijen onder de kiesdrempel. Het maakt dat een grote coalitie eigenlijk de enige optie zal zijn voor CDU en SPD. Want samenwerken met AFD is voor hen geen optie. De groenen zijn te klein. 

Opvallend wel: 1/5 van de eerste kiezers koos voor Die Linke, een ander 1/5 voor de groenen en 1/5 voor de AFD. Die Linke profileert zich als het 'anti-fascistisch' alternatief en die slagen er duidelijk in om jongeren aan te trekken. Het Duitse onderwijs zeker? 

 Opvallende tegenstelling: in Kaiserslauteren is de AFD quasi de sterkste terwijl in Koblenz de groenen sterk scoren. 

En nu is het afwachten tot het najaar. Dan stemt het oosten en daar houdt politiek Berlijn pas echt de adem voor in. Sneuvelt het cordon sanitaire door de kiezer? 

Het 'vergeten' front

Op het voorblad het Canadese monument van Vimy 
met op de achtergrond de terrils van Lens

 Jan Huijbrechts is een veelschrijver van vooral historische boeken. Soms macaber (zoals een boek over wat er met de resten van bekende historische figuren is gebeurd) maar aardig wat over militaire conflicten. 

Met 'Het 'vergeten' front' sluit hij aan bij mijn reis van vorig jaar. 10 dagen rondtrekken in het gebied tussen de bronnen van de Schelde, Leie, Ijzer enerzijds en de Noordzee anderzijds maakt dat de 'Grote' Oorlog onvermijdelijk was. Bij dat rondtrekken botste ik ook op een demacartiepaal - één van de achteraf - bij Meeregem (of Merville) en stuurde ik hem een berichtje met de vraag wat dit juist was. Maar dat kan u elders lezen. Wist ik veel dat hij aan een boek aan het werken over het conflict. En dat het dorpje dat compleet in puin was geschoten er ook even zou passeren. 

Demarcatiepaal

Met ruim 350 bladzijden valt dit boek uiteen in 3 delen: één deel met een historisch overzicht tot de oorlog van de talrijke krijgsverrichtingen die de grens tot die van vandaag heeft gemaakt, een overzicht van de krijgsverrichtingen tijdens de Grote Oorlog en tot slot een overzicht van - vermoedelijk - alle oorlogsmonumenten en begraafplaatsen. 

Enkele markante zaken:

de aandacht voor de aanwezigheid van koloniale of minder bekende troepen. Dat wordt vaak minder belicht in de populaire geschiedschrijving vandaar dat je ook op monumenten botst die je minder verwachtte. Neem het Indisch monument vlakbij Richbourg. En het vlakbij gelegen Portugese grafveld. Maar blijkbaar vochten ook Polen, Slovaken en Tsjechen mee tegen Duitsland en Oostenrijk. In de Eerste Wereldoorlog kwam de hele wereld vechten in Europa, bij de volgende broedertwist was dat behalve in Zuid-Amerika over de hele wereldbol.

Vimy

De rol van de Canadezen die volgens de auteur op het slagveld bij Vimy hun natiebesef leerden kennen en in de nasleep van de oorlog hun onafhankelijkheid zijn gaan opeisen. Die oorlog zou ook het nationaal besef van veel volkeren stimuleren. Vlaanderen is het meest gekende maar hetzelfde geldt voor de Bretoenen - die ook vaak het Frans niet verstonden - en de Schotten (die als kannonenvoer werden gebruikt door maarschalk Haig (er is een whisky met die naam maar die schijnt nog steeds niet bijster populair te zijn in Schotland). 

Want ook dat komt naar voor: de ambitieuze legerleiders die er niet om maalden tienduizenden en honderdduizenden soldaten het (onbenoemde) graf in te jagen. 

En het boek laat ook de evolutie van de oorlogsvoering zien als een inleiding tot wat de volgende wereldoorlog zou geven: de inttrede van de tank en de vliegtuigen. 

Om het geheel wat te verluchten worden een aantal markante kunstenaars en dichters - die al dan niet sneuvelden - maar ook een nazaat van Sitting Bull geportreteerd in het boek.  

Voor mij zijn er heel wat plaatsen waar ik nu nog steeds levende herinneringen aan heb. En een heel aantal andere heb ik niet of nog niet bezocht. 

Het boek is uitgegeven bij de kleine uitgeverij Polemos  . En wie na dit toch wel zware onderwerp zin heeft in iets lichters kan bij die uitgeverij ook terecht voor een reisgids van Rob Verreycken over de bezienswaardigheden in het hart van Frans-Vlaanderen. En ook daar wordt de oorlog wel behandeld maar  er is in die streek die zo dicht bij ons ligt maar soms ook net anders blijkt te zijn nog zoveel te verkennen.