Het platteland

 

In afwachting van enkele boeken die (hopelijk) in de loop van de maand verschijnen kreeg ik deze week het 201^ste nummer van Tekos in handen. Het blad van nieuw-rechts in Vlaanderen.

Voor wie er niet mee vertrouwd is:  nieuw-rechts heeft niks te maken met alt-right in de VS maar is de metapolitieke reactie van rechts op mei ’68. Dezer dagen wordt dat helaas door elkaar gehaald. Tekos – of vroeger Teksten, Kommentaren en Studies – bouwde vooral in de jaren ’90 een sterke inhoudelijke reputatie op. Of het toeval is of niet – ik heb zo mijn idee – was dat het enige tijdschrift dat in de Universiteitsstraat 8 (toen de bibliotheek van de faculteit Politieke & Sociale Wetenschappen) achter de deur naar het bureau van Carl Devos zat. De andere waren te lezen in de leeszaal zelf. Devos was toen begonnen aan zijn carrière als prof en dat samen met Hendrik Vos. Die laatste beleefde het hoogtepunt van zijn academische carrière in ‘Komen Eten’ op 4.

In Frankrijk trekt er wel meer 
scheef dan deze kerktoren 
(Fontaine-lez-Boulans

Dit nummer viel me in het bijzonder op omwille van een kloof die zich de voorbije 15 jaar meer en meer laat zien: de breuk in de samenleving tussen de stad en het platteland. Een kloof die hier ook bestaat maar in Frankrijk veel sterk bestaat. Ik heb de anecdote gezien in het boek van Marion Maréchal waar op een gelijkaardige periode het aantal landbouwers halveerde maar het aantal ambtenaren op het departement verdubbelde. Een bureaucratie die steeds vaker zelf stuurt waarbij de democratie gewoon een proces tussen door wordt. Dat staat ook verder in een interview met Luc Pauwels over de geschiedenis van Tekos.

De kern van de discussie is een interview met Christophe Guilly die Frankrijk indeelt in Métropolia ( de steden die alles naar zich toe trekken maar daarmee ook een deel van de bevolking verjaagt) en Périphéria (vooral het landelijke Frankrijk). Dat laatste gebied verliest steeds meer functionaliteiten en loopt eigenlijk leeg. Of wordt opgekocht als tweede verblijf voor de rijkeren van Métropolia. Métropolia… waarom moet ik aan Anne Clark denken eigenlijk?

Maar goed, de steden worden dus eilanden waar een rijkere elite het beleid stuurt en zich politiek afschermt van het gebied er rond. Bij de gele hesjes – in het begin zeker – was dat met de oproerdiensten van de CRS.

En wat ook een gegeven is: er is weinig of geen aandacht voor dat gebied. Om maar te zeggen: het kwam in ‘De Tijd’ omdat een journalist er een buitenverblijf heeft. En daar komen verrassingen uit voort. De verkiezing van Trump in 2016 bijvoorbeeld. Of Brexit in datzelfde jaar. De vraag is ook wat de presidentsverkiezingen in Frankrijk in 2027 zullen geven. Maar hoe dan ook: bekijk de electorale kaarten hier, in Nederland, Duitsland,… en hetzelfde fenomeen doet zich voor. De steden vormen steeds meer een gescheiden gebied op de kaart.

Guilluy schreef er een boek over – in het Frans – ‘Métropolia et Périphéria. Un voyage extraordinaire.

Maar er zijn nog 2 teksten die hierin kaderen.

Vooreerst een interview met Jan Crève over Doel. Het dorpje. Het kwam al even voor bij mijn bezoek in Lens. In tegenstelling tot veel polderdorpen rond Antwerpen is Doel overeind gebleven onder de druk van de Antwerpse haven en werkt nu aan een toekomst. Samen met een aantal charmante poldergehuchten er rond. Maar zoals gezegd: het blijft een uitzondering.

Daarnaast een stuk van Bruno De Cordier over het platteland als uitwijkzone in tijden van crisis. Het concrete verhaal is vooral de oorlog in Oekraïne. Maar ook hoe de volkstuintjes (of Datsja’s) in de laatste jaren van het communisme de bevolking moesten voorzien van vlees en groenten. En waarom moet ik denken aan het beeld van het dametje op de markt Saint-Renan die haar eitjes stond te verkopen op de markt?

Een opvallend stukje daar is dat naast het vertrekken naar de stad van veel plattelandsbewoners om een beter leven te vinden er in crisisperiodes een terugkeer is naar het platteland. Deels omwille van romantiek maar ook omwille van een afkeer van het ideaalbeeld van de samenleving.

Op de website van Tekos (https://www.tekos.be/) is veel meer terug te vinden.

Franse gemeenteraadsverkiezingen

 Ik heb bewust gewacht om de resultaten te bekijken tot de tweede ronde. 

Vooreerst omdat het overgrote deel van de gemeenten (vooral die) en steden het resultaat al geweten is na de eerste ronde. Dat komt vooral omdat er in heel wat omschrijvingen geen nationale partijen opkomen. Als er al verkiezingen zijn. Want vooral in de kleine gemeenten is het zoeken naar kandidaten en als die er al zijn willen die geen nationale bindingen.  

Ten tweede omdat de échte knikkers voor de partijen de grote gemeenten zijn. 

Neem nu Parijs: LR van Dati gingen een fusie aan om de socialisten uit het stadhuis te krijgen. Ze kregen nog eens de steun van Reconquête (die haalden in Parijs hun enige betekenisvolle resultaat in een grote stad) maar dat mocht niet baten. Vooral Dati - die wel nog burgemeester wordt in een arrondissement - een zware nederlaag. 

La France Insoumise koppelde zich niet aan de lijst. Die partij was ook een onderwerp op zich. Ze haalden dan wel Roubaix binnen maar zich koppelen aan de socialisten en de groenen leverde nauwelijks iets op. De groenen verloren Besançon maar hielden Lyon waar de centrum-rechtse kandidaat Aulas door het ijs ging. Maar of La France Insoumise in een grote coalitie zal komen? Het is af te wachten. Trouwens, op beide verkiezingszondagen uit beeld was Mélenchon. Iets te aangebrande uitspraken gedaan richting anti-semitisme? 

Maar zoals altijd bij gemeenteraadsverkiezingen wint iedereen wel ergens. En dat was ook bij 'extreem-rechts'...

Kijk, cordon sanitaire of republikeins front is synoniem. En her en der speelde dat zeker mee.Neem nu Lens. Mooi stadje - ik ben er geweest - en daar kwam de zittende burgemeester als enige tegen het RN uit. Die haalde nipt 50%. En dat volstaat als je door het electoraal systeem meteen de helft van de zetels krijgt. Het RN haalde 46% van de stemmen. Wat niet belet dat de partij in de streek een 10-tal burgemeesters weet te versieren.

Nog zo'n stadje waar ik het niet echt had verwacht was Montargis. OK, het is nipt en in een driestrijd.  Maar het Venetië van de Gâtinais krijgt een rechts-nationale burgemeester. Nipt, alleen slaagt het RN er in om de burgemeestersposten te behouden. Vaak met grote scores. Maar los daar van: het is een mooi stadje om eens een dag in rond te wandelen. 

(aanvulling 29/3: blijkt dat er in 2023 zware rellen en grote schade waren in het centrum van  het stadje na de dood van  Nahel Merzouk in Nanterre (bij Parijs). Een agent schoot hem dood toen hij weigerde te stoppen. Er liggen honderden kilometers tussen beide voorvallen. Maar het maakt wel dat Montargis sindsdien richting RN is gekanteld. )

 Orange had ik ook in het oog. Maar de perikelen rond de familie Bompard maken dat Bompard sr op 82 (!)- jarige leeftijd de sjerp mag overdragen aan het Rassemblement. Samen goed voor bijna 70% van de stemmen. Maar met een magere uitslag in Bollène er bij betekent dit het einde van de Bompard-generatie die 30 jaar lang bestuurde in de Oranje-stad. Qua inplanting is het wel een bijzonder duurzaam project geworden. 

En qua symboliek (zie ook mijn bespreking over het boek van Marion Marechal) is de sjerp in Carpentras. 

Maar dat belet niet dat er ook plaatsen zijn waar het anders uitdraaide: Nimes was bijvoorbeeld een objectief maar daar winnen de communisten (PCF in deze) het met 3%. Een centrum-rechtse lijst houdt het RN dus van de burgemeestersjerp. Het leverde aardig wat commentaar op in de immer warrige verkiezingszondagen op de Franse netten. In Toulon haalde de partij het ook net niet. 

Anders was het in Marseille waar de centrum-linkse lijst het haalde met bijna 15% voorsprong. Alleen geeft de stad wel een verdeeld beeld in de arrondissementen: 4 aaneengesloten arrondissementen krijgen een RN-burgemeester. Het maakt dat er 2 burgemeesters zijn.

En blijft natuurlijk Nice. Daar haalt Ciotti de sjerp overduidelijk binnen.  

Enfin, het RN gaat dus van 10 naar 71 gemeenten met 3.000 verkozenen. 

Nu rechtstreeks naar de presidentsverkiezingen waar het vooral uitkijken is naar de kandidaten. Macron al zeker niet. Het belooft nog een pittige discussie te worden want op dit moment staat de kandidaat van het RN - en de kans dat het Bardella is is nog steeds heel groot - mijlenver voor.  

 

 

 

 

Rheinland-Pfalz

 Aardig wat verkiezingsnieuws. Na Baden-Württemberg was het nu de beurt aan de deelstaat er net boven: Rheinland-Pfalz. Geen echt grote steden (Trier en Koblenz klinken toch anders dan Stuttgart). En niet zoals bij de onderburen een plotse opstoot van kiezers die naar de urne trokken. Niet vergeten dat in 2021 we nog in de Covid-periode zaten. 

Het maakt ook dat de peilingen niet zo slecht waren: winst voor het CDU, zwaar verlies voor de SPD, meer dan een verdubbeling voor AFD (die net onder de 20% blijven), de groenen die licht verliezen (8%) en de andere partijen onder de kiesdrempel. Het maakt dat een grote coalitie eigenlijk de enige optie zal zijn voor CDU en SPD. Want samenwerken met AFD is voor hen geen optie. De groenen zijn te klein. 

Opvallend wel: 1/5 van de eerste kiezers koos voor Die Linke, een ander 1/5 voor de groenen en 1/5 voor de AFD. Die Linke profileert zich als het 'anti-fascistisch' alternatief en die slagen er duidelijk in om jongeren aan te trekken. Het Duitse onderwijs zeker? 

 Opvallende tegenstelling: in Kaiserslauteren is de AFD quasi de sterkste terwijl in Koblenz de groenen sterk scoren. 

En nu is het afwachten tot het najaar. Dan stemt het oosten en daar houdt politiek Berlijn pas echt de adem voor in. Sneuvelt het cordon sanitaire door de kiezer? 

Het 'vergeten' front

Op het voorblad het Canadese monument van Vimy 
met op de achtergrond de terrils van Lens

 Jan Huijbrechts is een veelschrijver van vooral historische boeken. Soms macaber (zoals een boek over wat er met de resten van bekende historische figuren is gebeurd) maar aardig wat over militaire conflicten. 

Met 'Het 'vergeten' front' sluit hij aan bij mijn reis van vorig jaar. 10 dagen rondtrekken in het gebied tussen de bronnen van de Schelde, Leie, Ijzer enerzijds en de Noordzee anderzijds maakt dat de 'Grote' Oorlog onvermijdelijk was. Bij dat rondtrekken botste ik ook op een demacartiepaal - één van de achteraf - bij Meeregem (of Merville) en stuurde ik hem een berichtje met de vraag wat dit juist was. Maar dat kan u elders lezen. Wist ik veel dat hij aan een boek aan het werken over het conflict. En dat het dorpje dat compleet in puin was geschoten er ook even zou passeren. 

Demarcatiepaal

Met ruim 350 bladzijden valt dit boek uiteen in 3 delen: één deel met een historisch overzicht tot de oorlog van de talrijke krijgsverrichtingen die de grens tot die van vandaag heeft gemaakt, een overzicht van de krijgsverrichtingen tijdens de Grote Oorlog en tot slot een overzicht van - vermoedelijk - alle oorlogsmonumenten en begraafplaatsen. 

Enkele markante zaken:

de aandacht voor de aanwezigheid van koloniale of minder bekende troepen. Dat wordt vaak minder belicht in de populaire geschiedschrijving vandaar dat je ook op monumenten botst die je minder verwachtte. Neem het Indisch monument vlakbij Richbourg. En het vlakbij gelegen Portugese grafveld. Maar blijkbaar vochten ook Polen, Slovaken en Tsjechen mee tegen Duitsland en Oostenrijk. In de Eerste Wereldoorlog kwam de hele wereld vechten in Europa, bij de volgende broedertwist was dat behalve in Zuid-Amerika over de hele wereldbol.

Vimy

De rol van de Canadezen die volgens de auteur op het slagveld bij Vimy hun natiebesef leerden kennen en in de nasleep van de oorlog hun onafhankelijkheid zijn gaan opeisen. Die oorlog zou ook het nationaal besef van veel volkeren stimuleren. Vlaanderen is het meest gekende maar hetzelfde geldt voor de Bretoenen - die ook vaak het Frans niet verstonden - en de Schotten (die als kannonenvoer werden gebruikt door maarschalk Haig (er is een whisky met die naam maar die schijnt nog steeds niet bijster populair te zijn in Schotland). 

Want ook dat komt naar voor: de ambitieuze legerleiders die er niet om maalden tienduizenden en honderdduizenden soldaten het (onbenoemde) graf in te jagen. 

En het boek laat ook de evolutie van de oorlogsvoering zien als een inleiding tot wat de volgende wereldoorlog zou geven: de inttrede van de tank en de vliegtuigen. 

Om het geheel wat te verluchten worden een aantal markante kunstenaars en dichters - die al dan niet sneuvelden - maar ook een nazaat van Sitting Bull geportreteerd in het boek.  

Voor mij zijn er heel wat plaatsen waar ik nu nog steeds levende herinneringen aan heb. En een heel aantal andere heb ik niet of nog niet bezocht. 

Het boek is uitgegeven bij de kleine uitgeverij Polemos  . En wie na dit toch wel zware onderwerp zin heeft in iets lichters kan bij die uitgeverij ook terecht voor een reisgids van Rob Verreycken over de bezienswaardigheden in het hart van Frans-Vlaanderen. En ook daar wordt de oorlog wel behandeld maar  er is in die streek die zo dicht bij ons ligt maar soms ook net anders blijkt te zijn nog zoveel te verkennen.  

 

RIP Umberto Bossi

 

De brulboei van de Lega Nord zal nooit meer weerklinken: Umberto Bossi - 84 - is overleden. 

De Italiaanse politiek eind de jaren '80 - begin de jaren '90 was een echt zootje ongeregeld. Quasi alle partijen zaten in schandalen verwikkeld of raakten ideologisch gedefenestreerd. Enkele partijen wisten zich wel te ontwikkelen: de MSI - waar Fratelli d'Italia vandaag een nazaat van is - die in een cordon sanitaire hadden gezeten en in het noorden kwam daar een bonte fusie van regionalistische partijen bij: de Lega Nord. 

Die partij zocht eerst aansluiting bij de Europese Vrije Alliantie, wat de Europese fractie van de Volksunie was, maar evolueerde vrij snel naar een rechtse, anti-immigratiepartij met een tijdlang een sterke federalistische en zelfs separatistische lijn. 

 De witte vlag met de groene alpenzon was naast de leeuwenvlaggen van 'Vlaanderen Vlagt' vaak op wielerwedstrijden te zien. Padania... met als volkslied 'Het Slavenkoor' uit Nabucco. 

Maar ook Bossi ontsnapte niet aan de Italiaanse plaag en werd veroordeeld wegens fraude en zelfs uit de Lega - de regionalistische inslag was al een hele tijd naar de achtergrond verdwenen - gezet als ere-voorzitter.  

Dit zorgde toch voor ophef...

  

Nederlandse gemeenteraadsverkiezingen

 

slaagt Lidewij De Vos er in om FVD door een groeistoot te leiden? 

De Nederlandse gemeenteraadsverkiezingen gaven vooral terug winst voor de lokale partijen. Daar zit aardig wat variatie op. De opkomst was net iets minder dan in Vlaanderen met 53%. Maar door de grootschalige fusies is de afstand met de politiek daar al langer wat groter.

Relatief gesproken is de grootste winnaar Forum voor Democratie. Van 55 zetels naar 299. En opvallend: de fusie van Groen Links en PVDA – die her en der nog los van elkaar opkwamen – levert geen winst op maar verlies (een 150 zetels) waardoor CDA, VVD en dat kartel op een trosje rond 1100 zetels hangen. En die zetels samen zijn het resultaat van de lokale partijen. Kwestie van perspectief.

De BBB maakt met 38 zetels een bescheiden intrede in de lokale raden terwijl NSC nergens aan de bak komt. Maar iedereen heeft wel ergens gewonnen en verliest wel ergens wat.

Ter rechterzijde is er Forum, de PVV wint bescheiden ondanks het hoger aantal gemeenten en de beperkte opkomst van JA21geeft 17 zetels. Maar dat is dus hoegenaamd niet in verhouding tot de electorale score bij de nationale verkiezingen. Een beetje het verhaal waar zelfs een gevestigde waarde als het Rassemblement National in Frankrijk mee sukkelt. En ondanks enkele markante scores blijft het afwachten hoeveel burgemeesters de partij – naast de 58 geclaimde – er nog bijkomen komende zondag. Reconquête van Zemmour richtte zich – gezien er nogal wat LR-mandatarissen de stap zetten  - naar de kleine gemeenten en claimt er een 100-tal. Wel opvallend: ondanks de kans om in Parijs mee te doen in de tweede ronde haakt de partij af ten voordele van LR… die met de partij van Macron in zee gaan.  

Enkele steden: de prognoses voor Amsterdam leken nogal juist te zijn. De stad blijft met afstand de meest progressieve. In Rotterdam gaan het rood-groene kartel en Leefbaar Rotterdam nek-aan-nek voor de eerste plaats.

In Almere kwamen zowel PVV, FVD als JA21 op. Dat gaf samen net geen 25% van de stemmen. Maar het valt op dat met de opkomst van FVD de PVV vaak verliest en zelfs uit de raad verdwijnt.

In nogal wat gemeenten werd het verzet tegen de AZC’s gekapitaliseerd door lokale partijen.

En tsja, er was ook Den Haag waar de Lijst van Richard De Mos (ex-PVV) met bijna een derde van de stemmen ging gaan lopen. Het was zelfs voor de joviale kopman een stevige verrassing.

De opkomst van Forum zal wel plat geanalyseerd worden. Pro memorie: in de jaren ’90 haalde de Centrumdemocraten ooit een 70-tal zetels bij gemeenteraadsverkiezingen. En dat leverde een jacht op de kandidaten op. Een groot deel bleek onbekwaam. In Purmerend wist zelfs een journalist verkozen te raken (je moet niet in de gemeente wonen om er op te komen – zetelen daarentegen is iets anders). In Amsterdam bleek een raadslid op verborgen camera brandstichtingen toe te geven. Op andere plaatsen werden heroïneverslaafden bediend te worden om aan de nodige handtekeningen te raken. Kortom: het werd als de partij zelf: een zootje.

Bij Forum is de jacht nu geopend op 4 keer zoveel verkozenen. En er zijn er al opgedoken: een geweldenaar als lijsttrekker, leden van de Geuzenbond (zo’n beetje Schild en Vrienden bij ons) en zelfs iemand met een N-VU verleden (tsja, die partij was in de jaren ’70 de schrik van links Nederland met een zetel in Den Haag en Joop Glimmerveen. Vandaag diende de partij een lijst in voor Arnhem met 4 kandidaten waarvan 2 uit de stad zelf en verdubbelde in score van 0.3 naar 0.6%).

Bij een partij die spectaculair groeit zit er altijd onkruid tussen het koren. Dat is ook de reden waarom Wilders huiverachtig stond tegen een lokale uitbouw. Maar Forum heeft een bocht gemaakt en heeft nu het momentum. Alleen bleek die partij het momentum ook snel te kunnen verspelen.

Verkiezingen in Baden-Wurttemberg

 Je kan je er gemakkelijk van af maken: de peilingen waren fout. Wel, zo gek fout waren de laatste niet maar de gevolgen zijn wel groot. 

Zo duiken de liberale FDP onder de kiesdrempel en haalt Die Linke het net niet. De SPD haalt de kiesdrempel net wel. En dat is voor die partij ongezien. Het is duidelijk dat de kiezers van die partijen op zoek zijn gegaan naar een alternatief. 

 Zo zouden nogal wat FDP-kiezers deze keer naar de AFD getrokken zijn. Die partij haalt met bijna 19% van de stemmen de hoogste score van een rechts-nationale formatie in de landtag. Ik wees er al op dat de Republikaner in hun sterkste tijd rond 15% haalden. 

Maar er zijn heel wat niet-kiezers van de vorige keer wel komen opdagen. Een opkomst van ongeveer 8% meer betekent wel iets dan. En het is duidelijk dat die gegokt hebben op zowel de groenen als het CDU. 

Maar even op de kaart kijken geeft dat dat de deelstaat vooral zwart (CDU) kleurt voor de kandidaten - terwijl de groenen het vooral van de grote steden moet hebben - terwijl voor de partijkeuze er meer nadrukkelijke groene vlekken zijn. 

Bij AFD halen ze nipt een rechtstreekse zetel in Mannheim terwijl bij de keuze voor de partijen de groenen de grootste zijn. AFD haalt ongeveer dezelfde score. In Pforzheim wint de CDU-kandidaat maar is de AFD als partij dan weer de grootste voor de CDU en de groenen. 

Nemen we nu Stuttgart. In Stuttgart II halen de groenen ruim 47% met lijsttrekker Özdemir. Met een opkomst van 75%. Het lijkt een beetje wat er in Engeland gebeurde met de tussentijdse verkiezingen: de groenen slagen er wel in te mobiliseren in stedelijke gebieden. Het verhaal zal zich vermoedelijk komende zondag herhalen bij de gemeenteraadsverkiezingen in Frankrijk en enkele dagen later in Nederland. 

Maar het belet niet dat in grote delen van de deelstaat de groenen aardig verliezen en het tussen CDU en groenen en AFD gaat.