Het 'vergeten' front

Op het voorblad het Canadese monument van Vimy 
met op de achtergrond de terrils van Lens

 Jan Huijbrechts is een veelschrijver van vooral historische boeken. Soms macaber (zoals een boek over wat er met de resten van bekende historische figuren is gebeurd) maar aardig wat over militaire conflicten. 

Met 'Het 'vergeten' front' sluit hij aan bij mijn reis van vorig jaar. 10 dagen rondtrekken in het gebied tussen de bronnen van de Schelde, Leie, Ijzer enerzijds en de Noordzee anderzijds maakt dat de 'Grote' Oorlog onvermijdelijk was. Bij dat rondtrekken botste ik ook op een demacartiepaal - één van de achteraf - bij Meeregem (of Merville) en stuurde ik hem een berichtje met de vraag wat dit juist was. Maar dat kan u elders lezen. Wist ik veel dat hij aan een boek aan het werken over het conflict. En dat het dorpje dat compleet in puin was geschoten er ook even zou passeren. 

Demarcatiepaal

Met ruim 350 bladzijden valt dit boek uiteen in 3 delen: één deel met een historisch overzicht tot de oorlog van de talrijke krijgsverrichtingen die de grens tot die van vandaag heeft gemaakt, een overzicht van de krijgsverrichtingen tijdens de Grote Oorlog en tot slot een overzicht van - vermoedelijk - alle oorlogsmonumenten en begraafplaatsen. 

Enkele markante zaken:

de aandacht voor de aanwezigheid van koloniale of minder bekende troepen. Dat wordt vaak minder belicht in de populaire geschiedschrijving vandaar dat je ook op monumenten botst die je minder verwachtte. Neem het Indisch monument vlakbij Richbourg. En het vlakbij gelegen Portugese grafveld. Maar blijkbaar vochten ook Polen, Slovaken en Tsjechen mee tegen Duitsland en Oostenrijk. In de Eerste Wereldoorlog kwam de hele wereld vechten in Europa, bij de volgende broedertwist was dat behalve in Zuid-Amerika over de hele wereldbol.

Vimy

De rol van de Canadezen die volgens de auteur op het slagveld bij Vimy hun natiebesef leerden kennen en in de nasleep van de oorlog hun onafhankelijkheid zijn gaan opeisen. Die oorlog zou ook het nationaal besef van veel volkeren stimuleren. Vlaanderen is het meest gekende maar hetzelfde geldt voor de Bretoenen - die ook vaak het Frans niet verstonden - en de Schotten (die als kannonenvoer werden gebruikt door maarschalk Haig (er is een whisky met die naam maar die schijnt nog steeds niet bijster populair te zijn in Schotland). 

Want ook dat komt naar voor: de ambitieuze legerleiders die er niet om maalden tienduizenden en honderdduizenden soldaten het (onbenoemde) graf in te jagen. 

En het boek laat ook de evolutie van de oorlogsvoering zien als een inleiding tot wat de volgende wereldoorlog zou geven: de inttrede van de tank en de vliegtuigen. 

Om het geheel wat te verluchten worden een aantal markante kunstenaars en dichters - die al dan niet sneuvelden - maar ook een nazaat van Sitting Bull geportreteerd in het boek.  

Voor mij zijn er heel wat plaatsen waar ik nu nog steeds levende herinneringen aan heb. En een heel aantal andere heb ik niet of nog niet bezocht. 

Het boek is uitgegeven bij de kleine uitgeverij Polemos  . En wie na dit toch wel zware onderwerp zin heeft in iets lichters kan bij die uitgeverij ook terecht voor een reisgids van Rob Verreycken over de bezienswaardigheden in het hart van Frans-Vlaanderen. En ook daar wordt de oorlog wel behandeld maar  er is in die streek die zo dicht bij ons ligt maar soms ook net anders blijkt te zijn nog zoveel te verkennen.